HAZALE – TARİHSEL KÖKEN, AŞİRET YAPISI VE KÜLTÜREL MİRAS
1. Hazale Kelimesinin Kökeni ve Anlamı
“Hazale” kelimesinin kökeni, “Haz” (yarıp ikiye bölmek) ve “Ali” kelimelerinin birleşimi olarak rivayet edilmektedir. Söylenceye göre, Peygamber Efendimiz döneminde gerçekleşen ve geçilmesi zor bir savaşta, aşiretimizin atalarından Ali, zırhını kuşanarak atına biner ve büyük bir cesaretle düşman saflarını yarıp geçer. Bu kahramanlığı sayesinde Müslüman ordusunun zafere ulaşmasına vesile olur. Savaş sırasında yükselen:
“Haz Ali! Haz Ali!”
nidelerinin zamanla “Hazali / Hazâle” şeklinde kullanılmaya başlandığı rivayet edilmektedir.
Derneğimiz kurulurken “Hazâle” kelimesinin anlamı, kurucularımız tarafından:
- Paylaşmak
- Birleştirmek
- Akrabalık bağlarını güçlendirmek
olarak benimsenmiştir.
2. Aşiretin Tarihsel Yerleşimi
Hazale Aşireti, Osmanlı döneminde Musul ve Basra bölgelerinde yoğun olarak yaşamaktaydı. 1900’lü yılların başında Orta Doğu’da yaşanan siyasi gelişmelerin ardından aşiret mensupları Türkiye ve Suriye’ye dağılmıştır.
Türkiye’de yerleşim bölgeleri:
- Kilis
- Gaziantep
- Hatay
- İstanbul
- Şanlıurfa
- Mardin
- Muş
Suriye’de yerleşim bölgeleri:
- Halep
- Miskene
- Münbiç ve çevresi
Suriye’de yaşayan Hazale mensupları, Türkiye’de yaşayanlarla tam anlamıyla birinci derece akrabadır. Bugün aşiret; 11 oymak ve 43 koldan oluşmaktadır.
3. Hazale Aşiretinin Oymak ve Kolları
1. Asemneler
- Humayitler
- Abdullalar
- Semolar
2. Denedleler
- Barholar
- Alolar
3. Malaleyler
- Zekeyler
- Cuma Malaleyler
- Ahmet Malaleyler
- Abdel Abolar
- Gedrolar
4. Hummadeler
- Muhtarlar
- Abuttlar
- Abalar
5. Nuvafalar
- Sellumlar (Suriye)
- Dırecetler (Suriye)
- Zeyyenler (Suriye)
- Siyetler (Suriye)
- Hadidler (Türkiye)
6. Gidevreler
- Hırdenler
- Tahalar
- Dağlılar
- Doğanlar
7. Suvalhalar
- Direçler
- Hacceyler
8. İbrahimetler
- Aydınlar
- Kayalar
- Yılmazlar
- Tilkiler
- Avcılar
- Kolcular
- Serdarlar
- Köroğulları
- Güzeller
9. Mıdağişler
- Gümüşler
- Karalar
- Aslanlar
- Arpacılar
- Yıldırımlar
- Kılıçlar (Derviş)
- Tikeler
- Kılıçlar (Necip Hoca)
- Görenler
- Ceyhanlar
- Küçük Aslanlar
10. Vıdyenler
11. Abaveyler
HAZALE KÖYLERİ
1. Geleneksel Köy Mimarisi ve Yerleşim Düzeni
Hazale köyleri, kerpiç yapı tekniğinin özgün örneklerini oluşturmaktadır. Uzun yıllar boyunca beton ve briket kullanımının ulaşmadığı bölge, geleneksel mimarisiyle korunmuş bir kültürel miras niteliğindedir.
Köylerin Suriye sınırına bitişik olması sebebiyle bir dönem mayınlı alanlara komşu olduğu bilinmektedir. Tarih boyunca bölge halkı, taşımacılık geleneği ile yaşamlarını sürdürmüş, 1960’lı yıllara kadar ürünler devecilik ile Halep, Kilis, Antep ve Antakya’ya taşınmıştır. Daha sonra yerini kamyon taşımacılığı almıştır.
Köylerde Arapça ve Türkçe birlikte konuşulmaktadır ve kültürel etkileşim oldukça güçlüdür.
2. Yapı Özellikleri
- Evlerin tamamı kerpiç (saman + toprak + kireç) karışımla yapılmıştır.
- Kadınlar kerpiç ustalığında önemli rol üstlenmiştir; özellikle sıva işlemleri kadınlar tarafından yapılır.
- Evler geniş avlulu, yatay ve yayvan bir yerleşim düzenine sahiptir.
- Köy odası, toplumsal yaşamın merkezidir; misafir ağırlama, toplantılar ve karar süreçleri burada gerçekleşir.
- Evlerde nişler, ocaklar ve oturma alanları geleneksel yaşamı yansıtmaktadır.
- El dokuması kilimler, kültürel sanat mirasının bir parçasıdır.
KÖYLERİN EKONOMİK YAPISI
Köylerde geçmişten günümüze ekonomik faaliyetler:
- Taşımacılık
- Tarım
- Hayvancılık
temelinde şekillenmiştir.
Göç sonrası şehir yaşamına uyum sürecinde birçok Hazale mensubu, özel sektör ve sanayi alanlarında çeşitli mesleklerde yer almıştır.
Taşımacılık alanında ise önemli bir büyüme yaşanmış ve aşiret mensupları uluslararası taşımacılık yapan firmalar kurmuştur.
Bölgemizden çıkan lojistik firmalar:
- Aba Trans
- Aba Lojistik
- Aslan Global
- Lion Trans
- HSB Trans
- Ağdemir Trans
- Nasuhlar Trans
- SMA Lojistik
- Mahmutlar Trans
- Talha Tur
- Serdem Lojistik
- Mizlog Lojistik
HALK OYUNLARI
Hazale köylerinde oynanan halk oyunları, Arap ve Türkmen kültürünün etkilerini taşımaktadır.
- Arabi Velde
- Kırıkhan
- Halebi
- Maney
- Üçayak
- Urfalı Zeyno
- Bellel
- Orta Oyunlar
KÖYDEN KENTE GÖÇ
1. Göçün Başlıca Nedenleri
İtici Nedenler
- Tarımda makineleşme nedeniyle iş gücünün azalması
- Arazi bölünmesine bağlı yoksullaşma
- Kırsal bölgede istihdam olanaklarının yetersizliği
Çekici Nedenler
- Kentlerde iş ve gelir fırsatlarının fazlalığı
- Eğitim ve sağlık imkânlarına erişim
- Daha güvenli bir yaşam arayışı
- Sosyal güvence beklentisi
- Ulaşım ve iletişim imkânlarının gelişmesi
2. Göç Edenlerin Karşılaştığı Sorunlar
Köyden kente göç edenler, şehre uyum sürecinde çeşitli zorluklarla karşılaşmaktadır:
- Kültür şoku
- Kent yaşamındaki farklı sosyal davranış biçimleri
- Yeni ekonomik ve sosyal düzene alışma güçlüğü
Özellikle gençlerde, kırsal yaşamdan kopuşun yarattığı psikolojik ve toplumsal uyum sorunları sıkça görülmektedir.